روند صعودی بیت کوین
حامد صالحی | 1398.07.24

روند صعودی بیت‌کوین – بخش دوم

هدیه ای دیگر از پایگاه خبری، آموزشی کوین ایران به علاقمندان بیت‌کوین و بلاکچین

مجموعه ای چهار قسمتی تحت نام “روند صعودی بیت‌کوین” است که به همت حامد صالحی از فعالین کامیونیتی رمزارز ایران ترجمه گردیده است. کوین ایران به عنوان تنها حامی مادی و معنوی برای ترجمه و چاپ مقاله اصلی با نام “The bullish case for Bitcoin” به زبان فارسی تلاش نموده تا تمام عواید حاصل از آن صرف کمک به هموطنان آسیب دیده گردد. نحوه مشارکت در این طرح متعاقبا به اطلاع مخاطبان عزیز خواهد رسید.

یکی از اهداف اصلی این کتاب، کمک به کسب درک صحیحی از فلسفه وجودی بیت‌کوین و جایگاه آن در تکامل تاریخی پول و صنعت مالی است. از آنجا که اقبال عمومی به بیت‌کوین بیشتر ناشی از رشد قیمت های خیره کننده آن در بازه های زمانی بوده است و به همین علت به عنوان یک فرصت عالی برای سرمایه گذاری دیده شده و توانایی بالقوه این کمرنگ شده است. در این کتاب مسیر تاریخی و تکوینی بیت‌کوین به عنوان یک پول از ذخیره ارزش تا واسطه ای برای مبادلات ترسیم شده است.

به عقیده نویسنده کتاب، بیت‌کوین در مراحل اولیه مسیر تبدیل شدن به یک پول برای پرداخت های روزمره است. به بیان دیگر، در یک تصویر بزرگتر، بیت‌کوین برخلاف دیگر آلتکوین ها در مسیر تبدیل شدن به یک واسطه مبادله معتبر و جهانی قرار دارد.

در این کتاب نویسنده تلاش می‌کند به چند ایراد اساسی در مورد بیت‌کوین پاسخ دهد. وی نوسان بالای قیمت بیت‌کوین، افزایش کارمزد تراکنش ها و ایجاد انشعاب و کاهش نفوذ آن به سبب ظهور رقبا را تنها بخشی ضروری از فرآیندی می‌داند که در مسیر پذیرش همگانی از سر می‌گذراند. به زعم وی، با افزایش ارزش بازار یا حجم سرمایه، نوسان ها به مرور کمتر خواهد شد، انشعاب ها نخواهند توانست با پیشینه مثبتی که شاخه اصلی بیت‌کوین دارد رقابت کند و در نهایت کارمزد تراکنش ها برای امنیت شبکه مفید و ضروری خواهد بود.

صرف نظر از موافقت یا مخالفت ما با نویسنده نسبت به آینده بیت‌کوین، این کتاب به ما کمک می‌کند تا چند برداشت غلط در مورد بیت‌کوین را تصحیح کنیم. این سوء برداشت ها به خصوص مانع جدی برای پذیرش همگانی بیت‌کوین است، زیرا موجب انتظارات غلط یا سوء استفاده شده و در نهایت موجب خواهد شد تا مردم تجربه مثبتی در استفاده از آن نداشته باشند. امید است که این کتابچه به مثابه تلاش کوچکی برای آشنایی بهتر و جامع تر با رسالت و فلسفه وجودی بیت‌کوین مفید واقع شود.

برای مطالعه قسمت اول کلیک کنید.

 

 

روند صعودی بیت‌کوین

«قسمت دوم»

ویژگی‌های یک وسیله‌ی ذخیره‌ی ارزش مناسب

 

زمانی‌که ذخایر ارزش با یکدیگر به رقابت می‌پردازند، این ویژگی‌های آن‌هاست که یک ذخیره‌ی ارزش خوب را از بد مشخص می‌کند، به‌گونه‌ای که یک ذخیره‌ی ارزشِ مناسب می‌تواند به مرور زمان میزان تقاضای بیشتری را به دست آورد. با این‌که تا به حال کالاهای بسیاری به‌عنوان “ذخیره‌ی ارزش” و یا “پول اولیه” استفاده شده‌اند، ویژگی‌های مشخصی ظهور پیدا کردند که تقاضای ویژه‌ای برای آن‌ها وجود داشت و از طریق آن‌ها این کالاها می‌توانستند ذخایر ارزشِ دیگر را شکست دهند.

یک ذخیره‎‌ی ارزش ایده‌آل باید ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

 

دوام[1]:

این کالا نباید فاسد شود و یا به راحتی از بین برود، به‌همین خاطر گندم ذخیره‌ی ارزش مناسبی نیست.

قابلیت حمل[2]:

حمل و نقل و ذخیره‌سازی این کالا باید آسان باشد و بتوان  آن‌را از دزدی و گم‌شدن در امان نگه داشت و همچنین در فواصل دور به دادوستد پرداخت. به همین دلیل گاو نسبت به یک دستبندِ طلا انتخاب خوبی نیست.

قابلیت تعویض[3]:

یک نمونه از این کالا را باید بتوان با مقداری برابر تعویض کرد. بدون وجود این ویژگی مشکل تطابق دوطرفه حل نمی‌شود. به همین دلیل طلا نسبت به الماس که شکل و کیفیت نامشخصی دارد گزینه‌ی بهتری است.

قابلیت تأیید[4]:

این کالا را باید بتوان سریعاً شناسایی و اعتبار آن‌را تأیید کرد. تأیید آسان باعث اعتماد بیشتر گیرندگانِ آن و افزایش احتمال انجام دادوستد می‌شود.

قابلیت تقسیم پذیری[5]:

این کالا را باید بتوان به راحتی به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کرد. درحالی‌که این ویژگی در جوامع اولیه‌ای که به ندرت به دادوستد می‌پرداختند اهمیت زیادی نداشت، اما با رونق دادو‌ستد، کوچک‌تر و دقیق‌تر شدنِ مقادیر مبادله، این ویژگی اهمیت بیشتری یافت.

کمیابی[6]:

همان‌طور که نیک زابو بیان می‌کند، یک کالای پولی باید «ارزش بالای غیرقابل جعلی[7]» داشته باشد. به بیان دیگر این کالا نباید فراوان باشد و یا تولید و دستیابی به آن آسان باشد. شاید کمیابی مهم‌ترین ویژگی یک ذخیره‌ی ارزش باشد، چراکه این ویژگی دقیقاً دست خود را بر روی تمایل انسان جهت جمع‌آوری اشیاء کمیاب می‌گذارد. این ویژگی منشأ ارزش اصلی یک ذخیره‌ی ارزش است.

تاریخچه‌ی ثبت شده[8]:

هر چه پیشینه‌ی ارزش‌گذاری و درک یک کالا طولانی‌تر باشد، مطلوبیت آن برای ذخیره‌ی ارزش افزایش می‌یابد. ذخایر ارزشِ دیرینه را به‌سختی می‌توان عوض کرد مگر آن‌که این کار با زور انجام شود و یا ویژگی‌های بهتری که در لیست بالا عنوان شد در آن وجود داشته باشد.

مقاومت در برابر سانسور[9]:

یک ویژگی جدید که در جامعه‌ی مدرن و دیجیتال ما به‌دلیل وجود نظارت‌های فراگیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است، مقاومت در برابر سانسور است. این ویژگی به میزانِ دشواریِ جلوگیری از نگهداری و استفاده از کالا توسط شخص خارجی مانند یک شرکت یا دولت گفته می‌شود. کالاهایی که در برابر سانسور مقاوم هستند برای افرادی مناسب‌اند که تحت کنترل‌های اجباریِ سرمایه و یا ممنوعیت‌هایی از انواع مختلفِ دادوستدهای صلح‌آمیز قرار دارند.

در جدول ذیل نمره‌ی بیت‌کوین، طلا و پول فیات (مثل دلار) از نظر برخورداری از ویژگی‌های فوق بیان شده و در ادامه هر یک از این نمرات تشریح شده‌اند.

روند صعودی بیت‌کوین

دوام:

طلا بدون شک بادوام‌ترین عنصر است. اغلب طلاهایی که استخراج یا ضرب شده‌اند از جمله طلای فراعنه، همچنان موجود بوده و احتمالاً هزاران سال دیگر نیز به بقای خود ادامه خواهند داد. سکه‌های طلایی که در روزگار باستان به‌عنوان پول کاربرد داشتند، همچنان ارزش بالایی دارند. پول فیات و بیت‌کوین اساساً اسناد و سوابق دیجیتالی هستند که ممکن است شکل فیزیکی به خود بگیرند (مثل اسکناس‌های کاغذی). بنابراین ظاهر فیزیکی آن‌ها نیست که به ایشان دوام می‌دهد (با توجه به این‌که اسکناس‌های از بین رفته را می‌توان با اسکناس‌های جدید جایگزین کرد)، بلکه ماندگاریِ سازمانی که آن‌ها را صادر کرده است، دوام آن‌ها را تعیین می‌کند.

در موضوع پول‌های فیات، اغلب دولت‌ها به مرور زمان تشکیل شده و از بین رفته‌اند و پول آن‌ها نیز همراه با آن‌ها از بین رفته است. پول‌های پاپیر مارک[10]، رنتن مارک[11] و رایش مارکِ[12] جمهوری ویمار[13] دیگر وجود ندارند، چراکه سازمان صادرکننده‌ی آن‌ها دیگر وجود ندارد. اگر بنا به درس گرفتن از تاریخ باشد، کار عاقلانه‌ای به‌نظر نمی‌رسد که پول فیات را در بلندمدت بادوام درنظر بگیریم. البته دلار و پوند بریتانیا استثنا هستند.

باتوجه به این‌که بیت‌کوین صادرکننده‌ای ندارد، می‌توان آن‌را تا زمان بقای شبکه‌‌اش بادوام درنظر گرفت و باتوجه به این‌که بیت‌کوین پدیده‌ی نوظهوری است، هنوز زود است که بتوان درباره‌ی دوام آن به نتیجه‌ی قطعی رسید. با این‌حال علائم امیدوارکننده‌ای وجود دارند که با وجود تلاشِ پیوسته‌ی دولت‌ها و حملات هکرها در جهت کنترل بیت‌کوین، این شبکه همچنان به کار خود ادامه داده و درجه‌ی قابل توجهی از «پادشکنندگی»[14] [15] را از خود نشان داده است.

قابلیت حمل:

بیت‌کوین به‌عنوان یک ذخیره‌ی ارزش بیشترین قابلیت حمل را دارد. کلیدهای خصوصی که بیانگر صدها میلیون دلار هستند را می‌توان در یک فلش مموری ذخیره کرده و آن‌را به راحتی حمل کرد. علاوه بر این، تقریباً به‌صورت آنی می‌توان همین مبالغ را در دو نقطه‌ی مختلف از کره‌ی زمین جابه‌جا کرد.

پول‌های فیاتی که به‌صورت دیجیتالی وجود دارند و چاپ نشده‌اند نیز قابلیت جابجایی بالایی دارند اما مقررات و کنترل سرمایه‌ی دولت‌ها باعث می‌شود انتقال مبالغ سنگین چندین روز زمان ببرد و یا حتی این کار انجام نشود. جهت مقابله با کنترل سرمایه می‌توان از پول نقد استفاده کرد، اما مسئله این است که ریسک ذخیره‌سازی و هزینه‌ی حمل‌و‌نقل آن بسیار زیاد است. طلا باتوجه به شکل فیزیکی و متراکمی که دارد، کمترین قابلیت حمل را دارد. تعجبی ندارد که چرا اغلب شمش‌های طلا هیچ‌گاه حمل نمی‌شوند و زمانی‌که شمش‌های طلا بین خریدار و فروشنده جابه‌جا می‌شوند، معمولاً مالکیت آن شمش است که منتقل می‌شود نه خود شمش طلا. انتقال فیزیکیِ طلا در فواصل دور هزینه‌بر، پرخطر و زمان‌بر است.

قابلیت تعویض:

طلا استانداردی برای قابلیت تعویض محسوب می‌شود. زمانی‌که طلا ذوب می‌شود، یک اُنس طلا را دیگر نمی‌توان از اُنس دیگر تشخیص داد و طلا همواره به این‌صورت در بازار مبادله می‌شود. از سوی دیگر قابلیت تعویضِ پول فیات به مجوز سازمان صادرکننده‌ی آن بستگی دارد. درحالی‌که ممکن است یک اسکناس فیات در مقایسه با اسکناس‌های دیگر تفاوتی برای تاجران نداشته باشد، اما نمونه‌هایی در تاریخ وجود دارد که تاجران در برابر اسکناس‌های باارزش‌تر نسبت به اسکناس‌های باارزش کمتر، رفتار متفاوتی داشته‌اند.

برای مثال دولت هند در راستای سرکوب بازار سیاه و خارج از کنترل مالیاتیِ خود به‌صورت کامل اسکناس‌های 500 روپیه‌ای و 1000 روپیه‌ای خود را کنار گذاشت. این‌کار باعث شد که این اسکناس‌ها در برابر ارزش اسمیِ خود با قیمت کمتری مبادله شوند و دیگر نتوان آن‌ها را با اسکناس‌های هم‌تراز خود مبادله کرد.

بیت‌کوین در سطح شبکه قابل تعویض است به این معنی که با هر بیت‌کوین پس از انتقال در کل شبکه به همان‌صورت رفتار می‌شود. با این حال رد بیت‌کوین را می‌توان در بلاکچین دنبال کرد و چنان‌چه از آن‌ها در یک داد و ستد غیرقانونی (از منظر دولت‌ها) استفاده شود، لکه‌دار و آلوده می‌شوند یا ممکن است معامله‌گران و صرافی‌ها مجبور باشند تا چنین بیت‌کوین‌های لکه‌دار شده‌ای را نپذیرند. چنان‌چه حریم خصوصی و ناشناسیِ پروتکل شبکه‌ی بیت‌کوین، بهبود و اصلاح نشود، نمی‌توان به اندازه‌ی طلا آن‌را قابل معاوضه دانست.

قابلیت تأیید:

در اغلب موارد، با هر نیت و منظوری تأیید اعتبار پول فیات و طلا تا حد زیادی آسان است. با این‌حال علیرغم وجود برخی از مشخصه‌ها در اسکناس‌ها جهت جلوگیری از جعل، دولت‌ها و شهروندان همچنان در معرض خطر جعل اسکناس قرار دارند. طلا نیز از خطر جعل مصون نیست. مجرمانِ با تجربه جهت فریب سرمایه‌گذاران، طلای تقلبی از فلز تنگستن[16] را با روکش طلا استفاده کرده‌اند.

از سوی دیگر بیت‌کوین را می‌توان با استفاده از اصول ریاضی تأیید کرد. با استفاده از امضاهای رمزنگاری[17] شده مالک بیت‌کوین می‌تواند به‌صورت عمومی ثابت کند که مالک بیت‌کوین مورد نظر است.

تقسیم پذیری:

بیت‌کوین را می‌توان به صد میلیون واحد تقسیم کرد و برحسب چنین مقادیر بی‌نهایت کوچکی آن‌را انتقال داد (هرچند باتوجه به کارمزد تراکنش، تبادل چنین مقادیر کوچکی اقتصادی نیست). پول فیات را معمولاً می‌توان به اندازه‌ی پول خرد تقسیم کرد که البته قدرت خرید آن بسیار پایین بوده و در عمل تقسیم پذیریِ پول فیات به حد مناسبی می‌رسد. با وجود این‌که طلا به‌صورت فیزیکی قابل تقسیم است، زمانی‌که به مقادیر کوچکی تقسیم شود، استفاده از آن سخت می‌شود و نمی‌توان از آن در مبادلات روزانه با ارزش پایین استفاده کرد.

کمیابی:

مشخصه‌ای که تا حد زیادی بیت‌کوین را از پول فیات و طلا متمایز می‌کند، کمیابیِ از پیش تعیین شده‌ی آن است. بیت‌کوین به گونه‌ای طراحی شده است که نتوان بیشتر از 21 میلیون سکه از آن‌را تولید کرد. این امر باعث می‌شود فردِ مالک بیت‌کوین درصد مشخصی از تعداد کل سکه‌های ممکن را داشته باشد. برای مثال فردی که 10 بیت‌کوین دارد، می‌داند که حداکثر 1/2 میلیون نفر در کره‌ی زمین (کمتر از 03/0 درصد جمعیت کل) می‌توانند به این اندازه بیت‌کوین داشته باشند.

با وجود این‌که طلا در گذر زمان تا حد زیادی کمیاب باقی مانده است، اما عرضه‌ی آن می‌تواند افزایش یابد. اگر روش جدیدی برای استخراج یا حصول طلا به‌صورت اقتصادی به وجود آید، عرضه‌ی طلا را تا حد زیادی می‌توان افزایش داد (مثل استخراج از کف دریا[18] و سیارک‌ها[19]). درنهایت پول فیات باوجود این‌که اخیراً ابداع شده، اما اثبات کرده است که همواره در معرض افزایش عرضه قرار دارد. دولت‌ها همواره تمایل زیادی به تورم عرضه‌ی پول خود داشته‌اند تا بتوانند مشکلات سیاسیِ کوتاه مدت خود را حل کنند. تمایلات تورمی دولت‌ها در سراسر جهان باعث شده است که دارندگان پول فیات به مرور زمان قدرت خرید کمتری پیدا کنند.

تاریخچه‌ی ثبت شده:

سابقه‌ی تاریخی هیچ‌یک از کالاهای پولی به طلا نمی‌رسد، چراکه قدمت آن به زمان آغاز تمدن بشریت برمی‌گردد. سکه‌هایی که در دوران باستان ضرب شده‌اند، همچنان ارزش بالایی دارند[20]. این امر برای پولِ فیات صادق نیست، چراکه اخیراً به‌وجود آمده و از زمان ایجادش همواره در سطح جهان به کاهش ارزش متمایل بوده است. استفاده از تورم به‌عنوان وسیله‌ای خیانت‌کارانه برای کسب مالیات مخفیانه از شهروندان، همواره دولت‌ها را وسوسه کرده است؛ به‌گونه‌ای که دولت‌های اندکی در طول تاریخ توانسته‌اند درمقابل این وسوسه مقاومت کنند. اگر بتوان برای واقعیت‌های اقتصادی قرن بیستم که پول فیات در آن بیشتر از پول‌های دیگر استفاده می‌شد حقیقتی را بیان کرد، باید گفت جهت حفظ ارزش پول در بلندمدت یا حتی میان مدت نمی‌توان به پول فیات اعتماد کرد. باوجود این‌که بیت‌کوین پدیده‌ای نوظهور است، اما در همین مدت امتحان خود را در بازار پس داده و بعید به‌نظر می‌رسد که در آینده‌ی نزدیک به‌عنوان یک دارایی باارزش از بین برود.

علاوه بر این، اثرِ لیندی[21] [22] بدین معنی‌ است که هرچه بیت‌کوین بیشتر به بقای خود ادامه دهد، اعتماد جامعه به ادامه‌ی بقای آن در آینده بیشتر خواهد شد. به بیان دیگر، اعتماد اجتماع به یک کالای پولیِ جدید همان‌طور که در تصویر ذیل نشان داده شده است، ذاتاً رفتاری مجانبی[23] دارد.

روند صعودی بیت‌کوین

اگر بیت‌کوین به مدت بیست سال به بقای خود ادامه دهد، تقریباً در سطح جهان این اعتماد به وجود می‌آید که بیت‌کوین همواره ماندگار خواهد بود. همان‌طور که امروزه مردم اینترنت را بخش جدایی ناپذیرِ دنیای مدرن تلقی می‌کنند.

مقاومت در برابر سانسور:

یکی از کاربردهای بیت‌کوین در سال‌های گذشته خرید و فروش غیرمجاز مواد مخدر بود که به دنبال آن بسیاری از افراد اشتباهاً گمان کرده‌اند که تقاضای اصلی برای بیت‌کوین ناشی از گمنام بودن ظاهریِ آن است. با این‌حال بیت‌کوین در حال حاضر از یک ارز گمنام فاصله‌ی زیادی دارد، چراکه تمامی تراکنش‌های انجام شده در شبکه‌ی بیت‌کوین برای همیشه ثبت شده و در یک بلاکچین عمومی قرار می‌گیرند. با استفاده از سابقه‌ی تاریخی تراکنش‌ها می‌توان بعداً منبع جریان بیت‌کوین‌ها را شناسایی کرد.

همین تصور اشتباه[24] باعث شد فردی که مرتکب سرقت از MtGox[25] شده بود دستگیر شود. درست است که فرد با احتیاط و تلاش کافی می‌تواند هویت خود را در زمان استفاده از بیت‌کوین مخفی کند، اما دلیل محبوبیت بیت‌کوین خرید و فروش مواد مخدر نیست. مشخصه‌ی اصلی بیت‌کوین که باعث ارزشمند بودن آن است، عدم نیاز به مجوز[26] در سطح شبکه است. زمانی‌که بیت‌کوین در شبکه‌ی خود منتقل می‌شود، هیچ فردی نمی‌تواند مجاز بودن یا نبودن انتقالِ این تراکنش را مشخص کند و در آن دخالت کند. بیت‌کوین به‌عنوان یک شبکه‌ی همتا‌به‌همتای توزیع شده[27]، ذاتاً ضد سانسور طراحی شده است. این امر با نظام بانکداریِ فیات تضاد واضحی دارد، چراکه در این سیستم، دولت بانک‌ها و درگاه‌های دیگر انتقال پول را کنترل می‌کند تا جلوی استفاده‌ی غیرقانونی از کالاهای پولی را بگیرد و آن‌ها را گزارش دهد. بهترین نمونه برای انتقال پول به‌صورت کنترل شده، کنترل سرمایه[28] است.

به‌عنوان نمونه یک فرد میلیونر درصورتی‌که بخواهد از یک رژیم سرکوب‌گر فرار کند، به سختی می‌تواند ثروت خود را به مکان جدیدی منتقل کند. با وجود این که طلا از سوی دولت‌ها صادر نمی‌شود، اما ماهیت فیزیکی طلا کار انتقال آن به فواصل دور را دشوار کرده و باعث می‌شود طلا نسبت به بیت‌کوین بیشتر در معرض کنترل دولت قرار داشته باشد. قانون کنترل طلا در هند[29] یک مثال مناسب برای این مقررات است.

بیت‌کوین در اغلب ویژگی‌های بیان شده‌ی فوق برتر بوده و باعث می‌شود کالاهای پولیِ قدیمی و امروزی را شکست دهد و انگیزه‌ای برای پذیرش فزاینده‌ی آن به‌وجود آید. به بیان دیگر ترکیب قدرتمند “مقاومت در برابر سانسور” و “کمیابیِ مطلق” باعث شده است تا سرمایه‌گذارانِ ثروتمند بخشی از ثروت خود را به این دارایی نوظهور تبدیل کنند.

 

برای مطالعه قسمت سوم کلیک کنید.

[1] Durable

[2] Portable

[3] Fungible

[4] Verifiable

[5] Divisible

[6] Scarce

[7] Unforgeable costliness

[8] Established history

[9] Censorship-resistant

[10] Papiermark

[11] Rentenmark

[12] Reichsmark

[13] Weimar Republic

[14] https://en.wikipedia.org/wiki/Antifragility

[15] Anti fragility

[16] http://www.cbc.ca/beta/news/canada/ottawa/fake-gold-wafer-rbc-canadian-mint-1.4368801

[17] Cryptographic signatures

[18] https://news.nationalgeographic.com/2016/07/deep-sea-mining-five-facts/

[19] http://web.mit.edu/12.000/www/m2016/finalwebsite/solutions/asteroids.html

[20] https://en.wikipedia.org/wiki/Hoxne_Hoard

[21] Lindy effect

[22] https://en.wikipedia.org/wiki/Lindy_effect

[23] https://en.wikipedia.org/wiki/Asymptote

[24] http://blog.wizsec.jp/2017/07/breaking-open-mtgox-1.html

[25] https://en.wikipedia.org/wiki/Mt._Gox

[26] Permissionless

[27] Distributed peer to peer network

[28] Capital controls

[29] https://en.wikipedia.org/wiki/The_Gold_%28Control%29_Act,_1968