امین محقق | 2016.09.20

آشنایی با فکتوم

 

در جهان امروزی اعتماد را هر جایی نمی توان یافت. فقدان اعتماد در مبادلات و دیگر فعالیت‌های اقتصادی باعث شده تا مقدار زیادی از منابع و زمان صرف حسابرسی و ثبت شود و این باعث افزایش هزینه و کاهش کارایی می‌شود.

فکتوم (Factom) با استفاده از فن آوری بلاک چین که با بیت کوین معرفی شد، بهبود ثبت اسناد و مالکیت معنوی را هدف خود قرار داده است. برای مثال، ثبت اسناد زمین را در نظر بگیرید. جالب است بدانید که دولت هندوراس، با فکتوم برای توسعه یک سیستم ثبت اسناد جدید همکاری کرده است. به این ترتیب، فکتوم نشان داده است که فن آوری بلاک چین، قادر است سیستم ثبت اسناد املاک را امن و منظم سازد. برای درک اهمیت آشفتگی و فساد در سیستم ثبت اسناد املاک کافی است بدانیم برای مثال در یونان تنها 7 در صد از زمین ها به دقت ثبت شده است.

بلاک چین یک مکانیزم توزیعی (در بین اعضای شبکه) ایجاد می کند که داده‌ها را قابل تایید و مستقلا قابل حسابرسی و بازرسی می کند. فکتوم مستقل از پول بیت کوین، این فن آوری را برای افزایش کارایی ثبت داده ها استفاده می کند. تایید نقل و انتقالات بیت کوین یک فرآینده ساده است و خود به خود می تواند توسط شبکه انجام شود. اما تایید ثبت سند ملک نمی تواند به سادگی تایید یک نقل و انتقال مالی باشد، زیرا قوانین و ضوابط پیچیده ای بر ثبت اسناد حاکم است، برای مثال، قانون یک کشور ممکن است ضوابطی را برای انتقال سند لازم بداند مثلا اینکه آیا خریدار، از اتباع خارجی است، کشاورز است و یا چه مدتی ساکن کشور است و غیره. همچنین یک مالکیت ویژگی هایی متعدد مانند مکان، قیمت و معماری و …دارد. بر هر کدام از این ویژگی ها ضوابط خاصی نیز حکم فرماست. پس در این مورد یک امضای رمزنگارانه ساده کافی برای تایید انتقال مالکیت یک زمین از یک نفر به نفر دیگر کافی نیست. از اینرو فکتوم استفاده می شود تا به جای تایید اعتبار یک نقل و انتقال، یک فرآیند ثبت شود.

در مورد بیت کوین، استخراج کنندگان دو مشکل را حل می کنند. اول مشکل خرج دوباره پول و دوم مشکل حسابرسی را. فکتوم این دو وظیفه را به دو وظیفه دیگر تبدیل کرده است: 1. ثبت داده ها در یک ترتیب نهایی و 2. حسابرسی مدخل ها برای اعتبار نقل و انتقال.

در مورد اولین وظیفه، سرورهای فکتوم، مدخل ها را می پذیرند و آنها را وارد بلاک ها می کنند و نظم و ترتیب بلاک را مشخص و تثبیت می کنند. بعد از ده دقیقه،دیگر ترتیب بلاک تعیین شده و قابل تغییر نخواهد بود. این مکانیزم مانند بلاک چین بیت کوین با ایجاد یک هش (رشته نامربوطی از اعداد) بر اساس اطلاعات جمع آوری شده در هر ده دقیقه انجام می شود.

اما در مورد دومین وظیفه، حسابرسی مدخل ها یک فرآیند مجزاست که می تواند مبتنی بر اعتماد باشد یا نباشد. حسابرسی حیاتی است زیرا فکتوم نمی تواند اعتبار مدخل ها را بدون اینکه آنها را در مجموعه داده های خود قرار داده باشد، تعیین کند.

با حسابرسی مبتنی بر اعتماد، یک کلاینت (در مقابل سرور)، می تواند به یک حسابرسی که خود انتخاب می کند اعتماد کند. بعد از اینکه مدخل وارد سیستم شد، یک حسابرس تعیین می کند که آیا مدخل معتبر است یا نه. سپس حسابرسین مدخل را با امضای رمزنگاری شده خود ارسال می کنند. امضا نشان می دهد که مدخل تمامی ضوابط لازم از نظر حسابرس را برآورده می کند. این ضوابط و ضروریات برای تایید توسط حسابرس، خود می تواند بخشی از یک زنجیر فکتوم باشد. در مورد ثبت اسناد املاک، حسابرس نقل و انتقال را مطابق استانداردهای همان کشور یا محل، کنترل می کند. سپس حسابرس به صورت عمومی (یعنی با ارسال امضای خود) گواهی می دهد که نقل و انتقال معتبر است.

اما یک حسابرسی و بازرسی بدون اتکا به اعتماد (به حسابرس) مشابه بیت کوین است. اگر ضوابط برای نقل و انتقال ملک، طوری باشند که با یک کامپیوتر بتوان حسابرسی کرد، پس یک برنامه کاربردی داده های لازم را دانلود کرده و خود عمل حسابرسی و بازبینی را انجام می دهد. تفاوت با بیت کوین در اینجاست که فکتوم به جای یک روش مشخص از نقل و انتقال کدگذاری شده، اطلاعات قابل خواندن را اجازه می دهد (که در غیر این صورت برنامه کاربردی قادر به خواندن آن نبود).

اما مسئله دیگری هم وجود دارد، باید اثبات شود که سند ملک به یک فرد با هویت مشخص ارسال شده است و نه به کس دیگری. پول های رمزنگاری شده این مشکل را با محدود کردن جایی که این نقل و انتقالات در آن ثبت شده انجام می دهد. نقل و انتقالات بیت کوین را فقط در بلاک چین بیت کوین می توان یافت. اگر یک نقل و انتقال مربوطه در بلاک چین یافت نشود، پس از نظر پروتوکل بیت کوین وجود ندارد و هیچ BTC دوبار خرج نشده است.

سیستم ثبت اسناد ملک مشابه همین است. سیستمی را فرض کنید که نقل و انتقال زمین در ثبت اسناد یک دولت، ثبت می شود. اگر کسی بخواهد چک کند که آیا مالکیت وی بر زمین محرز است، یعنی زمین به نام کس دیگری ثبت نشده است، پس باید از ثبت اسناد استعلام کند. فرد با استفاده از ثبت دولتی می تواند به صورت سلبی اثبات کند که مالک زمین است: یعنی من مالک آن هستم چون اسم کس دیگری به عنوان مالک آن ثبت نشده است. فکتوم کار را به این شکل انجام می دهد که به جای ثبت همه نقل و انتقالات در یک دفتر کل، داده ها را دسته بندی کرده تا در فضای کمتر جستجو انجام شود. به این ترتیب یک برنامه کاربردی فقط از یک زنجیر متعلق به یک کتگوری استفاده می کند و مدخل ها در دیگر زنجیرها را نادیده می گیرد. همچنین اگر یک دادگاه حکومتی در یک مشاجره بر سر زمین تصمیم بگیرد که مالکیت زمین را تغییر دهد و به فرد دیگری در مشاجره منتقل کند، پس زنجیر مربوطه بروزرسانی می شود.

بلاک چین فکتوم به خاطر مسائل فوق، پیچیده است. پول مورد استفاده این سیستم فکتوید Factoid است.

پروژه فکتوم، یک نمونه خوب برای کاربرد گسترده فن آوری بلاک چین در جهان امروزی است. همچنین آغاز خوبی برای جلب توجه دولت ها به سوی کاربرد و کارایی فن آوری بلاک چین است. دولت ها رفته رفته متوجه می شوند که بلاک چین تنها یک فن آوری برای ایجاد (به اصطلاح منتقدین) یک پول سرگرم کننده اینترنتی نیست بلکه برای بهبود مدیریت و سیستم های اداری نوید بخش هست.